Jesteś tutaj:

Patofizjologia włosa

W prawidłowych warunkach włosy telogenowe zastępują nowe włosy, także ogólna ich liczba nie ulega zmniejszeniu. W okresie telogenu znajduje sięok. 15% wszystkich włosów.W warunkach prawidłowych włosy dystroficzne spotyka się u 40% badanych kobiet i 41% mężczyzn. Są to włosy w kształcie wykrzyknika, które są rzadkie i dlatego trudno je znaleźć. Liczba ich w stosunku do włosów ana-, kata-i telogenowych wynosi 2,5% u kobiet i 3,2% — u mężczyzn. U kobiet niezależnie od wieku i okolicy głowy stwierdza się ok. 85% włosów anagenowychi 11% telogenowych, natomiast u mężczyzn — 8S% anagenowych i 15% telogenowych. Nie zawsze znajduje się włosy katagenowe. Liczba ich jest minimalna: 2,1% u kobiet, 2,9% — u mężczyzn. Odsetek włosów katagenowych jest wprost proporcjonalny do odsetka włosów telogenowych. Świadczy to o zaznaczonej skłonności włosów anagenowych do wstrzymania wzrostu i przekształcenia się we włosy telogenowe. Na podstawie tych danych występujeróżnica w zależności od płci: owłosienie kobiece jest bardziej odporne niżmęskie. Wzrost włosów telogenowych powyżej 25% wydaje się być objawempoczątkowym rozwijającego się procesu łysienia (Witzel i Braun-Falco). Nowe aspekty odnośnie do budowy włosa powstały w związku z wprowadzeniem do techniki badawczej stereoskopowego mikroskopu elektronowego, za pomocąktórego stwierdzono, że pomiędzy włosami różnych osób zachodzą często indywidualne różnice, możliwe nawet, że związane z płcią. Wykazano również, żewłosy pochodzące z różnych okolic ciała wykazują własny i tej okolicy właściwy wzór architektury powłoczki włosa (Rassner).

Nadmierna utrata włosów powstaje wskutek nagłego zahamowania okresuanagenu lub wskutek zwiększenia liczby włosów telogenowych. Patomechanizm wypadania włosów służy niektórym autorom za podstawę do nowejklasyfikacji łysień pierwotnych niebliznowaciejących. Do tych autorów należy Kligman (1961), który rozróżnia wypadanie włosów anagenowe i telogenowe. Istotę telogenowego wypadania włosów stanowi przyspieszone starzenie się włosów, będące następstwem działania szkodliwych czynników na korzenie włosów. Włosy telogenowe szybciej odbywają swój cykl rozwojowy fizjologiczny, wskutek tego szybciej osiągają okres spoczynkowy i wypadają.

Włosy te zatem przedwcześnie przechodzą w okres spoczynku. Wypadanie anagenowe natomiast nie polega na zmianach w cyklu rozwojowym, lecz na zahamowaniu czynności macierzy włosa. Zależnie od rodzaju i siły działaniaczynników szkodliwych następuje całkowite zatrzymanie czynności wzrostowej włosa albo powstają jeszcze mniej lub więcej ścienczałe włosy, zwanedystroficznymi, które często ulegają odłamaniu. Zaproponowany przez Kligmana podział łysień nie obejmuje, niestety, wszystkich postaci łysień niebliznowaciejących skóry owłosionej. Dlatego Braun-Falco (por. Zaun) na podstawie badania histologicznego korzenia włosa wystąpił z projektem poszerzenia tejklasyfikacji do trzech grup, których cechy przedstawiają się następująco: 

I grupa — wypadanie włosów anagenowe w sensie Kligmana (effluviumanagenicum), które objawia się powstawaniem włosów dystroficznych, nieznanych  w  warunkach  fizjologicznych,  i  odpowiednim  zmniejszeniem liczby włosów anagenowych — nazwana została „łysieniem dystroficznym". Do tej grupy zalicza się łysienie popromienne, łysienie cytostatyczne, łysienie talowe, część przypadków łysienia plackowatego i część łysienia przewlekłego rozlanego u kobiet.

II  grupa — wypadanie włosów telogenowe w sensie Kligmana {effluvium telogenicum), które objawia się brakiem włosów dystroficznycłi, a zwiększeniemliczby włosów telogenowych — nazwana została „Kolbenhaaralopecien". Do tejgrupy należą: łysienie po antykoagulantach, łysienie poporodowe, łysienie pogorączkowe.

III  grupa — postacie łysień mieszanych, których nie uwzględnił Kligman. Ich patomechanizm jest zarówno anagenowy, jak telogenowy. Obok zwiększenia liczby włosów dystroficznych występuje także zwiększenie liczby włosówtelogenowych. Do tej grupy należy część przypadków łysienia przewlekłegorozlanego typu męskiego u kobiet, liczne postacie łysienia plackowatego, łysienie związane z zanikiem skóry i przedwczesnym siwieniem oraz niektóreprzypadki łysienia typu męskiego. Klasyfikacja ta nie jest ostateczna. Nie wiadomo, czy dalsze badania nad ąwprowadzenia nowych grup łysienia. Ta klasyfikacja nie uwzględnia rozmaitych postaci łysienia o nie znanej dotychczas etiologii, ma zatem dla lekarza mniejszą wartość niż klasyfikacja etiologiczna chorób. Nie jest też dogodna z punktu widzenia nozologicznego, bo te same jednostki chorobowe, np. łysienie typu męskiego, są sklasyfikowane w różnych grupach chorobowych, wskutek czego systematyczny ich opis prowadziłby do niepotrzebnych powtórzeń. 

Zakażenie grzybem drobnozarodnikowym jest uzależnione od fazy cyklu rozwojowego włosa. Grzyb nie wnika do włosów telogenowych. Na początku fazytelogenowej włos jest wolny od grzybów.Wchłanianie skórne szczególnie bywa zaznaczone w okresie anagenu, jak toobserwowali Bossę i Egeler u myszy w okresie anagenu VI. Zjawisko to możerozciągać się na człowieka i zwierzęta, u których cykl włosowy jest nie zsynchronizowany. Fakty te tłumaczą występowanie największej wrażliwości naestrogeny stosowane zewnętrznie, kiedy podaje się je w okresie anagenu.

Przedwczesne przejście licznych mieszków włosowych w fazę katagenu możnaspowodować przez wywołanie głębokiego zapalenia sąsiadujących odcinkówskóry. Powierzchowne zapalenie skóry, podobnie jak głębokie, może spowodować zbliznowacenie w okresie anagenu. Natomiast melanogeneza ulega wzmocnieniu w obrębie mieszka włosowego tylko pod wpływem głębokiego zapalenia (Kostanecki, Kwiatkowska, Gawkowska, 1968).

Różnego rodzaju bodźce miejscowe, np. mechaniczne, termiczne, chemiczne — wskutek wywoływania przekrwienia skóry — pobudzają do wzrostu mieszek włosowy, jeżeli ten znajduje się w okresie czynności.Mieszek włosowy wykazuje wielokierunkową zdolność tworzenia rozmaitychwystępujących jedno po drugim typów włosów: od meszku włosowego zarodkowego do włosów ostatecznych i od meszku włosowego do włosów rzeczywistych, wśród których zachodzą różnice uzależnione od płci. Mechanizm regulujący wymienioną zdolność mieszka jest nieznany. Zapewne odgrywająw tym rolę hormony przysadki, gruczołów płciowych i nadnerczy. Jako przykład tych wpływów wymienia się hirsutyzm. Podobnie, własny rytm mieszkawłosowego znajduje się pod wpływem hormonalnym. Zakłócenie tego rytmu,np. przez leki, wywołuje przedłużenie tego rytmu w okresie anagenu lubprzedwczesne przejście do zsynchronizowanej fazy telogenu. W pierwszym przypadku tworzy się  nadmierne  owłosienie,  w drugim utrata  włosów telogenowa. Szczególnie wielką wrażliwość wykazuje mieszek włosowy w fazie anagenu na szkodliwe wpływy, które wywołują uszkodzenie włosów i powstawanie uszkodzonych włosów anagenowych, tj.  włosów dystroficznych.

Neogeneza włosów należy do zjawisk obserwowanych u zwierząt; np.u szczura w skórze dotkniętej martwicą spowodowaną oziębianiem bezwodnikiem kwasu węglowego obserwuje się nowe zawiązki włosów w 3 tygodnie poaplikacji śniegu w warstwie podstawnej. Następnie te pierwotne strukturyróżnicują się w mieszki włosów, brodawki i gruczoły łojowe. Nowy włos niezawiera barwnika i jest bardziej miękki niż włos prawidłowy. Nie stwierdzono neogenezy włosów u człowieka (Rizk).

Polecane artykuły

Najczęściej kupowane w sklepie internetowym



Wypadanie włosów Łysienie Suche włosy Gęste włosy Wzrost włosa Gnidy Grube włosy