Jesteś tutaj:

Zapalenie mieszków włosowych

Zapalenie mieszków włosowych jest reakcją zapalną w  powierzchownej części mieszka włosowego i może powodować otwarcie mieszka lub zapalenie okołomieszkowe.
Część włosowo – łojowa mieszka jest podzielona na 3 przedziały: Lejek (część powierzchowna, zakończona przewodem łojowym), przesmyk (pomiędzy przewodem łojowym a guzowatością mięśnia arrector pili) i część wewnętrzna (trzon i cebulka włosa). Schemat anatomiczny jest podstawą do jakiejkolwiek oceny występowania zapalenia mieszków włosowych.

1. Ocena kliniczna
Informacja kliniczna jest bardzo pomocna w rozpoznawaniu przyczyn zapalenia mieszków włosowych. Świąd jest najczęstszym symptomem, często występującym przy innych zapalnych chorobach skóry. Wymagana jest szczegółowa historia by określić jego etiologię. Ważne jest zapytanie pacjenta o czynniki mogące wpływać na powstanie infekcji skórnych, w tym: nadużywanie narkotyków; niedobór immunologiczny; kontakt z zarażoną wodą (gorąca kąpiel, spa, podgrzewany basen); kontakt z kotami, świnkami morskimi lub zwierzętami hodowlanymi. Ważne jest również by poznać wiek pacjenta, płeć, rasę, pracę i jego inne choroby skóry. Badanie zazwyczaj pokazuje charakterystyczne zmiany w krostach mieszkowych i okołomieszkowaych, grudkach i grudko-krostach, ale w niektórych przypadkach jest częste występowanie grudek lub zatorów rogowych.

2. Badania laboratoryjne
Wymazy z krost powinny być co jakiś czas zbierane by wykluczyć zapalenie mieszków włosowych na tle bakteryjnym lub wirusowym. Powinno się także pobrać próbki na badanie czy choroba nie jest o podłożu grzybiczym. Wodorotlenek potasu może zidentyfikować drożdże lub candida (bielnik). Dodatkowo, rozmaz Tzancka jest przydatny w przypadku opryszczkowego zapalenia mieszków włosowych. Jeżeli istnieje czynnik predysponujący lub podejrzenie, testy serologiczne na HIV lub syfilis mogą zostać wykonane. W niektórych przypadkach wirusowego zapalenia mieszków włosowych, diagnoza może być potwierdzona w badaniu PCR. Badania histopatologiczne pozwalają na prawidłową klasyfikacji diagnozę pacjenta.


Rys. 1  Zapalenie mieszków włosowych  wywołane przez bakterie z rodziny Pseudomonadacea. Widoczna wysypka na klatce piersiowej.

3. Prezentacja kliniczna

3.1 Infekcyjne zapalenie mieszków włosowych

3.1.1 Bakteryjne zapalenie mieszków włosowych
Bakteryjne zapalenie mieszków włosowych może być powierzchowne lub głębokie. Powierzchowne (liszajec gronkowcowy) składa się z małych krost, często otoczonych rumieniem, znajdujących się w otworze mieszkowym. Krosty rozwijają się w grupki i tworzą strupy w trakcie rozwoju zapalenia mieszków losowych, często dotykają twarz, pośladki i pachy u niemowląt i dzieci; nogi u dorastających dzieci i obszary zgięć i dorastających chłopców. Krosty zazwyczaj znikają po kilku dniach, ale mogą rozwinąć się w czyraki.

Bakteryjne zapalenie mieszków włosowych zazwyczaj występuje u dzieci lub dorosłych z czynnikami predysponującymi, które pomagają zwiększyć liczbę bakterii na powierzchni skóry. Gronkowiec złocisty jest najczęstszym agentem powodującym zapalenie, inne gatunki to: paciorkowce, bakterie z rodziny Pseudomonadacea, Proteus i podobne do pałeczki okrężnicy bakterie.  Czyraki pojawiają się jako efekt rozprzestrzeniania się infekcji bakteryjne do tkanek mieszka, poniżej lejka, albo podczas rozwoju infekcji lub podczas rozwijania się infekcji powierzchownej.

Czyrak zaczyna się od małego, bolesnego zapalenia mieszka włosowego w postaci guzka, który staje się krostowaty i w kilka dni rozwija się martwica, znika po usunięciu martwego materiału, pozostawiając stałą bliznę. Gronkowiec jest najczęstszym organizmem powodującym powstawanie bakteryjnego zapalenia mieszków włosowych. Czyraki są częstsze u młodych dorosłych, zwłaszcza chłopców, a najbardziej dotkniętymi obszarami są: twarz, tył szyi, piersi, pachy, krocze, pośladki i uda. Czynniki predysponujące rozwój czyraków to: bycie nosicielem gronkowca, cukrzyca, niedożywienie i HIV.

Figówka jest podostrą lub chroniczną infekcją gronkowcową, która dotyka całego mieszka włosowego. Choroba rozwija się u mężczyzn, najczęściej w 3 lub 4 dekadzie życia. Zaczynają się od obrzękowych, zapalnych krost mieszkowych lub grudek, zlokalizowanych na brodzie (zazwyczaj na górnej wardze). wraz z piekącym uczuciem. W ciągu kilku dni powstaje niezliczona ilość krost, dotykająca sąsiednie mieszki, które mogą się łączyć, tworząc jednolity obszar pokryty krostami.  Forma chroniczna może istnieć przez lata i w niektórych ciężkich przypadkach (figówka bliznowata) mieszki włosowe są niszczone przez bliznowacenie. Czyraki pojawiają się jako efekt rozprzestrzenienia się bakteryjnej infekcji w głąb tkanki mieszka włosowego, poniżej lejka

Zapalenie dermatoficzne
Jest zazwyczaj powodowane przez mikroorganizmy i może występować  w Różyc miejscach ciała. Ten stan prezentuje się w postaci krost na czubku mieszka włosowego i stwardniałego obszaru. Utrata włosów jest typowa i zależy od stopnia zapalenia, który z kolei zależy od głębokości penetracji. Najważniejszą formą zapalenia dermatoficznego jest grzybica skóry owłosionej głowy, która głównie dotyka dzieci i ma 4 warianty: (i) niezapalny, (ii) “czarnej kropki); (iii) grzybicy woszczynowej; i (iv) kerion. Pierwsze dwie formy są zazwyczaj niebliznowate z minimalnym zapaleniem, podczas gdy następne dwie prowadzać do trwałej utraty włosów.

Drożdżowe zapalenie mieszka włosowego
Drożdżowe zapalenie mieszka włosowego jest spowodowane drożdżakami z rodziny pityrosporum. Zazwyczaj dotyka nastolatków i mężczyzn, prawdopodobnie jako efekt produkcji kwasów tłuszczowych przez drożdże i blokadzie otworu mieszka. Zmiany to zaczerwienione krosty i grudki na plecach, piersiach ramionach, zazwyczaj swędzące.

Bielnik biały
Krosty powodowane prze bielnika białego są rzadką chorobą odnotowaną u osób nadużywających heroiny; stan ten prowadzi do kandydozy i powstawania krost i guzków na nieowłosionych obszarach. Krostowe zapalenie mieszków włosowych odnotowano także u zdrowych osób, z dużą ilością bolesnych krost.

3.1.4 Wirusowe zapalenie mieszków włosowych
Zapalenie mieszków włosowych spowodowane wirusem opryszczki jest rzadką chorobą i może być znakiem immunosupresji. Kliniczna prezentacja opryszczkowego zapalenia mieszków to guzkowate, zaczerwienione krosty ze strupami lub pęcherzykami na twarzy. Często, pacjenci z opryszczkowym zapaleniem mieszków włosowych mieli w przeszłości liczne infekcje opryszczkowe na twarzy.

3.1.5 Pasożytnicze zapalenie mieszków włosowych
Nużeniec zazwyczaj zamieszkuje mieszki włosowe i gruczoły łojowe. Można go znaleźć na klatce piersiowej, plecach, skroniach, oczodole i nosie. Jest on odpowiedzialny za wiele chorób skóry, charakteryzowanych przez obecność dużej liczby roztoczy, takich jak trądzik różowaty, okołoustne zapalenie skóry, łupież, zapalenie powiek i zmiany krostoe powiązane z AIDS.

3.2 Nieinfekcyjne zapalenie mieszków włosowych

3.2.1 Zapalenie mieszków włosowych o znanym pochodzeniu

Trądzikowe zapalenie mieszków włosowych.
Trądzikowe zapalenie mieszków włosowych jest często spowodowane lekami. Używanie miejscowych kortykosteroidów i kortykotropiny może prowadzić do wykwitów skórnych, składających się z zapalnych krostek na twarzy, klatce piersiowej, ramionach, szyi i górnych plecach. Lit często powoduje trądzikowe wykwity i zapalenie mieszków włosowych na obszarach zazwyczaj dotkniętych przez trądzik zwykły lub może być bardziej rozległy; stan ten rozpoczyna się w ciągu kilku dni od rozpoczęcia leczenia litem, może być guzkowaty, znika szybko po zaprzestaniu leczenia.

Popromienne zapalenie mieszków włosowych
Popromienne zapalenie mieszków włosowych zostało opisane w 1985 r. u młodych dorosłych obu płci. Zawsze występuje w ciągu 24-48 godzin od  wystawienia na słońce i jest charakteryzowane przez liczne jałowe krostki na ramionach, rękach i ciele wraz z pieczeniem. Zazwyczaj ustępuje po 10 dniach. Filtr przeciwsłoneczny zapewni częściową ochronę.

3.2.2 Zapalenie mieszków włosowych o nieznanym pochodzeniu

Trądzik młodzieńczy
Trądzik jest jedną z najczęstszych chorób skóry w okresie dojrzewania, dotykającą twarz i górną część ciała. Występowanie zmian trądzikowych jest zróżnicowane, z lub bez zapalenia, w formie zaskórników, grudek, krost, guzków lub cyst.

Bliznowate zapalenie mieszków włosowych
Bliznowate zapalenie mieszków włosowych jest chroniczną, bliznowatą chorobą dotykającą głównie czarnych. Zmiany są zlokalizowane na karku i potylicy. Zaczyna się jako małe, twarde grudki i krostki, które rozwijają się w bliznowate grudki i stopniowo prowadzą do dużych blizn, chronicznych ropni i utraty włosów. Przyczyna pozostaje nieznana i może być wieloczynnikowa. Bliznowate zapalenie mieszków włosowych jest powiązane z łojotokiem i trądzikiem młodzieńczym. Obecnie nie ma właściwej terapii dla trądziku bliznowatego.


Rys. 2 Figówka–
typowe miejsce występowania – wąsy, z utratą włosów i ostrym stanem zapalnym.

Wyłysiające zapalenie mieszków włosowych

Wyłysiające zapalenie mieszków włosowych jest charakteryzowane przez chroniczne zapalenie mieszków, które prowadzi do bliznowacenie i łysienia. Może dotyczyć jedynie skóry głowy lub także innych owłosionych obszarów. Początkowo objawia się jako grudki mieszkowe, a następnie zniszczenie włosów i powolny rozwój łysienia. Jedne z ostatnich badań sugerują genetyczną predyspozycję. Gronkowiec złocisty zdaje się odgrywać istotną rolę  patogenezie tej anomalii


Rys. 3 Grzybica woszczynowa. Widoczne strupy i zmiany na głowie młodego chłopca.


Rys. 4
Atopowe zapalenie skóry z otarciem naskórka.

Trądzik różowaty
Trądzik różowaty jest częstą chorobą o nieznanym pochodzeniu. Opisywano wiele możliwych przyczyn, takich jak predyspozycja genetyczna, helicobacter pylori, nużeń, i wiele innych. Występuje u mężczyzn i kobiet w średnim wieku jak wynik zapalenia lejka mieszkowego i przyległych obszarów. Zmiany na twarzy i nosie to grudki, krostki i rozszerzenie drobnych naczyń.

Okołoustne zapalenie skóry
Okołoustne zapalenie skóry jest najczęstsze w dzieciństwie i u młodych kobiet. Dokładna przyczyna nie jest znana. Zmiany skórne składają się z grudek w kolorze skóry lub zapalnych, mikroguzków i swędzących krostek. Stan ten jest prawdopodobnie formą trądziku różowatego z podobnymi zmianami klinicznymi, ale zawężonymi do obszaru dolnej powieki i wokół ust. Jedynym wyraźnie powiązanym czynnikiem z tą chorobą jest używanie miejscowych kortykosteroidów.

Choroba Foxa-Fordyce'a
Choroba Foxa-Fordyce'a jest chroniczną chorobą ze swędzącymi, okrągłymi grudkami mieszkowymi zlokalizowaną w obszarach skóry z gruczołami potnymi, takimi jak: pachy, krocze, sutki i obszar przedkrzyżowy. To rozmieszczenie zmian skórnych sugeruje pochodzenie apokrynowe, dotykające lejka mieszkowego od strony wejścia przewodu gruczołowego. Jest 9 razy częstsze u kobiet niż u mężczyzn i pojawia się w wieku 13 - 35 lat.

Swędzące zapalenie mieszków włosowych w czasie ciąży
Swędzące zapalenie mieszków włosowych w czasie ciąży zostało opisane po raz pierwszy w 1981 roku. Są to ogólnie swędzące, zaczerwienione, grudkowate zmiany u ciężarnych kobiet. Pochodzenie nie jest znane. Nie zaobserwowano stanów chorobowych u matki lub płodu, a wykwity skórne zaczynały samoistnie znikać po okresie ciąży.

Eozynofilne zapalenie mieszków włosowych
Eozynofilne zapalenie mieszków włosowych zostało po raz pierwszy opisane przez Ofuji w 1970 r., u trzech japońskich pacjentów. Jednak pochodzenie jest nieznane. Są 3 główne kategorie: Klasyczne lub choroba Ofuji; związane z wirusem HIV; i forma niemowlęca.

Forma klasyczna charakteryzuje się nawracającymi grudkami i krostami, które mogą się rozszerzać tworząc warstwy. Jest często swędzące i dotyczy dystrybucji łoju, ale może być także znalezione u 20% pacjentów na kończynach, dłoniach i podeszwach stóp.

EPF powiązane z infekcją HIV występuje raczej w formie ogólnej wysypki. Twarz, ciało i kończyny mogą być dotknięte, ale nie dłonie i stopy. Ten wariant choroby jest uporczywy i chroniczny. Zawsze jest bardzo swędzący.
Niemowlęcy eozynofilne zapalenie mieszków włosowych występuje jako niezliczona ilość jałowych grudek w ponad 90% obecnych na skórze głowy. Zazwyczaj zaczyna się w okresie prenatalnym.

Rumień toksyczny u noworodków
Rumień toksyczny i noworodków występuje jako łagodne wykwity grudkowe o nieznanym pochodzeniu. Wysypka składa się z zaczerwienionych plamek, grudek, krostek lub wszystkich tych elementów na raz. Zmiany mogą wystąpić wszędzie w trakcie pierwszych 3-4 dni życia i cofnąć się w ciągu 2 tygodni.

Mucynoza mieszkowa
Mucynoza mieszkowa lub łysienie mucynozowe jest zapalnym zaburzeniem charakteryzowanym przez grudki mieszkowe i mniej lub bardzie stwardniałe płytki. Najczęściej dotyka twarzy i szyi. Może być podzielone na 2 grupy. Pierwszy typ jest najczęstszy i najłagodniejszy; u młodych pacjentów często ogranicza się do kilku zmian na głowie i szyki, podczas gdy u starszych często występuje więcej zmian i większy obszar występowania. Zmiany ustępują samoistnie w przeciągu 2 lat. Drugi typ, obecny u starszych pacjentów jako rozsiane płytki, występuje wraz z chłoniakiem złośliwym.

3.2.3 Zapalenie mieszków włosowych związane z wirusem HIV
Przywrócenie funkcji systemu immunologicznego przy wysoce aktywnej terapii antyretrowirusowej (HAART) może powodować nawrót problemów skórnych.   Może to powodować, przy występowaniu czynnika (np. bakterii, grzybów), rozwój zapalenia mieszków włosowych na tle immunologicznym.

3.2.4 Problemy skórne zapaleniem mieszkowym.
Istnieją pewne problemy skórne, które mogą powodować wykwity mieszkowe. Jedną z takich chorób jest miejscowe zapalenie skóry, które może prowadzić do szeroko rozprzestrzenionych grudek mieszkowych. Forma łuszczycy, zwana łuszczycą mieszkową, które pojawia się zazwyczaj u dzieci, występuje jako małe, łuszczące się grudki mieszkowe, zlokalizowane na ramionach.

4. Podsumowanie
Termin zapalenie mieszków włosowych jest używany dla opisania powierzchownego zapalenia mieszka włosowego. By ustalić możliwe przyczyny niezbędna jest szczegółowa informacja kliniczna wraz z kompletem badań. Ważne są także informacje o czynnikach predysponujących infekcje skórne. W celu określenia i uproszczenia spektrum tej choroby podzieliliśmy ją na zapalenie infekcyjne i nieinfekcyjne. Wszystkie zmiany grudkowe powinny być określone (bakteryjne, grzybicze czy wirusowe).

Dodatkowe badania należy poczynić w powiązaniu  z podejrzeniami klinicznymi (serologia HIV, PCR lub biopsja). Jest wiele różnych typów nieinfekcyjnego zapalenia mieszka włosowego, wiele z nich ze znanym pochodzeniem. Wiedza na ten temat pozwala nam podjąć dobrą diagnozę i zapewnić odpowiednie badanie, gdzie to jest możliwe. Nie powinno się zapominać także o innych chorobach o podobnym przebiegu, takich jak atopowe zapalenie skóry czy łuszczyca.

Coraz więcej osób dba o swój wygląd zewnętrzny mając świadomość, że zadbany wygląd to nie tylko fizyczność, ale również większa pewność siebie i wiara we własne siły, możliwości i umiejętności. A co z osobami, które z różnych powodów dotknięte są problemem nadmiernego wypadania włosów czy łysienia? Bardzo często zdarza się, że osoby takie do tego stopnia denerwują się i przejmują swoim gorszym wyglądem, że są w stanie zrobić wszystko, aby poprawić swój wygląd i powrócić do dawnej atrakcyjności. Okazuje się jednak, że bardzo rzadko osiągają efekt, którego oczekiwali i rośnie w nich przez to coraz większa frustracja. Poprawę wyglądu może zapewnić takim osobom Klinika Handsome Men, która po raz pierwszy może im pokazać trwały i w 100% zadowalający efekt. Zobaczyć to można oglądając galerię jej zadowolonych pacjentów, która jest dostępna Tutaj!

Polecane artykuły

Najczęściej kupowane w sklepie internetowym



Łysienie Wypadanie włosów Gęste włosy Zagęszczanie włosów Uszkodzenia włosów Kok ślubny Powieki Trwała kwaśna